Zaloguj
Reklama

Rak skóry i stany przednowotworowe

Czerniak
Fot. panthermedia
Czerniak
(0)

Każdy człowiek posiada na skórze około dwadzieścia pięć znamion. Jesteśmy przyzwyczajeni do różnego rodzaju pieprzyków czy przebarwień w szczególności, jeśli posiadamy je „od zawsze”. Niestety od czasu do czasu zauważamy na naszym ciele nowe zmiany. W takim momencie każdy z nas powinien zachować najwyższą czujność, w szczególności dotyczy to osób, które ukończyły dwudziesty piąty rok życia lub na przykład po powrocie ze słonecznych wakacji. Okazuje się bowiem, że promieniowanie słoneczne może nam przysporzyć naprawdę wielu problemów.  

Reklama

Spis treści:

  1. Skąd się bierze rak skóry i czym się różni od czerniaka? 
  2. Czynniki ryzyka rozwoju raka skóry
  3. Stany przednowotworowe
  4. Rak podstawnokomórkowy
  5. Rak kolczystokomórkowy
  6. Jak uniknąć raka skóry?

Skąd się bierze rak skóry i czym się różni od czerniaka? 

Wiele osób bagatelizuje coroczne ostrzeżenie dermatologów i ich apele o to, by unikać promieniowania słonecznego. Dla wielu z nas ważniejsza jest piękna opalenizna. Dlatego też niechętnie sięgamy po krem z filtrem lub ewentualnie decydujemy się na używanie tych najsłabszych. Należy jednak pamiętać, że ten piękny brązowy kolor ciała to nic innego jak reakcja obronna naszego organizmu.

Komórki nazywane melanocytami w trakcie ekspozycji na intensywne promieniowanie UVA/UVB/UVC próbują bronić głębsze warstwy skóry przed zabójczym działaniem słońca. Produkują one substancję nazywaną melaniną. Obecna jest ona w naszej skórze, włosach i tęczówkach i nadaje im barwę oraz odpowiada za pochłanianie wspomnianego promieniowania UV. W ten sposób nie dociera ono do głębszych warstw skóry i nie uszkadza dłużej struktury DNA komórek.

Znając ten mechanizm, łatwo zobrazować podstawową różnicę między czerniakiem złośliwym, a resztą nowotworów skóry. Czerniak jest bowiem typem raka, który rozwija się ze wspomnianych melanocytów – czyli swego rodzaju komórek obronnych skóry. Cała reszta nowotworów skóry znana jest pod wspólną, angielską nazwą non-melanoma skin cancer (czyli nowotwory skóry pochodzenia innego niż melanocytarnego). Pochodzą one z komórek, których DNA mimo ochronnego działania melaniny zostało tak bardzo zniszczone, że rozpoczął się proces nowotworzenia. Wyróżniamy wiele rodzajów nowotworów złośliwych skóry, w tym dwa najczęstsze:

  • rak podstawnokomórkowy
  • rak kolczystokomórkowy

Czynniki ryzyka rozwoju raka skóry 

Poza wspominanym wcześniej promieniowaniem słonecznym istnieje szereg innych czynników zwiększających ryzyko rozwoju raka skóry. Należą do nich między innymi:

  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące – mowa tu przede wszystkim o promieniowaniu rentgenowskim. Osoby, które były poddawane radioterapii znacznie częściej rozwijają raka skóry. To samo dotyczy osób, które podlegają stałej ekspozycji (na przykład lekarze w czasach, gdy nadzór radiologiczny nad promieniowaniem nie był tak intensywny i dokładny jak dzisiaj)
  • infekcje wirusowe – dotyczy to przede wszystkim osób zainfekowanych wirusem HPV (wirus brodawczaka). Posiada on udokumentowane działanie onkogenne dla wielu narządów ciała, w tym skóry i błon śluzowych.
  • palenie papierosów – bardzo silny onkogen, który zwiększa ryzyko wystąpienia przede wszystkim raka kolczystokomórkowego.
  • stany przednowotworowe – są to różnego rodzaju zmiany powstałe w wyniku początkowej onkogenezy, jednak same w sobie nie są nowotworami złośliwymi, a jedynie znacząco zwiększają ryzyko ich powstania.


Znamiona, fot. panthermedia

Stany przednowotworowe 

Tak jak wspomniano wyżej są to zmiany przedinwazyjne. Oznacza to, że nie wywołują one przerzutów oraz nie doprowadzają do śmierci pacjenta. Jednak w przypadku zaniedbania leczenia istnieje bardzo duże ryzyko, że z biegiem czasu ulegną przemianie w raka. Wyróżniamy wiele stanów przednowotworowych skóry, ale najczęściej występują trzy z nich:

  • rogowacenie białe (leukoplakia) – jest to zmiana przednowotworowa niezależna od promieniowania słonecznego. Powstaje najczęściej na błonach śluzowych jamy ustnej oraz na języku.
  • choroba Bowena – przyjmuje ona postać wyraźnie odgraniczonej, uniesionej powyżej poziomu ciała zmiany z nadżerką w części centralnej. W około 20% ulega przekształceniu w raka kolczystokomórkowego.
  • rogowacenie słoneczne (starcze) -  jest to najistotniejsza zmiana przednowotworowa dla rozwoju raka skóry. Występuje jako małe, pojedyncze lub mnogie, zwykle twarde plamy na twarzy, karku, rękach oraz wszystkich miejscach eksponowanych na działanie promieni słonecznych. Szczególnie często występuje u osób w wieku starczym lub o delikatnej, jasnej karnacji. W przypadku zdiagnozowania rogowacenia starczego konieczne jest wykluczenie wczesnego stadium raka skóry.

Rak podstawnokomórkowy 

Jest to najczęstsza postać raka skóry. Wyróżnia się powolnym tempem wzrastania oraz umiarkowaną złośliwością. Bardzo rzadko daje odległe przerzuty, a jedynie miejscowo nacieka okoliczne tkanki. Bezsprzecznym dowodem na onkogenne działanie promieniowania słonecznego jest fakt, że niemal 50% raków podstawnokomórkowych występuje na najbardziej narażonej na działanie słońca skórze, to jest na czubku nosa, czole oraz powiekach. Przyjmuje postać twardej grudki z prześwitującymi przez jej powierzchnię naczyniami krwionośnymi. Są to tak zwane teleangiektazje.  Mimo powolnego wzrostu raka niezbędne jest jak najszybsze usunięcie zmiany. W tym celu wykorzystuje się metody chirurgiczne polegające na wycięciu guza oraz marginesu zdrowej tkanki w obawie przed obecnością chociażby pojedynczych komórek raka.

Największym problemem w leczeniu tej formy nowotworu okazuje się jednak aspekt estetyczny. Wycięcie zmiany często oznacza oszpecenie pacjenta. Dlatego też cały proces przebiega wieloetapowo, a często niezbędne okazuje się zaangażowanie lekarza chirurgii plastycznej.

Rak kolczystokomórkowy 

Jedną z najważniejszych różnic między rakiem podstawnokomórkowym, a kolczystkomórkowym jest tempo ich rozwoju. Drugi z nich cechuje się znacznie szybszym wzrostem oraz większą agresywnością. Guz może rozwinąć się praktycznie na każdym obszarze skóry (także tym niepoddawanym wcześniej działaniu promieniowania UV). Szczególnie często obejmuje skórę ust, grzbietu rąk oraz, co niezwykle znamienne, czubek głowy w przypadku osób łysych! Zmiany zwykle rozwijają się na podłożu rogowacenia słonecznego. Guz przyjmuje na początku postać twardej grudki, które ulega powolnemu powiększeniu z powstawaniem na jej powierzchni różnego rodzaju narośli. Z czasem rak zaczyna przypominać owrzodzenie z uniesionymi brzegami. Częściej, niż w przypadku innych form raka, występują przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych. Znacznie pogarsza to rokowanie.

Formą leczenia z wyboru jest chirurgiczne usunięcie zmiany. Niekiedy jednak ze względu na rozległość raka lub jego zaawansowanie, leczenie operacyjne staje się niemożliwe i ostatnią opcją pozostaje radioterapia. W przypadku obecności przerzutów do węzłów chłonnych niezbędne jest wykonanie zabiegu ich usunięcia (limfadenektomia).


Opalanie jako przyczyna powstawania zman skórnych, fot. panthermedia

Jak uniknąć raka skóry? 

Podstawową zasadą profilaktyki nowotworów złośliwych skóry jest unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce. Jako, że większość polskiej populacji cierpi na niedobór witaminy D nie należy jednak popadać w przesadę. Korzystajmy z pięknej pogody, jednak unikajmy przebywania na zewnątrz w godzinach, gdy słońce jest najwyżej nad horyzontem (to jest 12:00 do 15:00) lub stosujmy wtedy kremy z wysokim filtrem.

Piśmiennictwo
Reklama
(0)
Komentarze