Zaloguj
Reklama

Ciężka postać atopowego zapalenia skóry u dzieci

Płacz dziecka
Fot. Panthermedia
Płacz dziecka
(0)

AZS jest chorobą o podłożu genetycznym, która warunkowana jest wieloma czynnikami i na którą składa się wiele patologicznych procesów. Interakcja, jaka zachodzi pomiędzy grupami genów oraz genami a czynnikami środowiskowymi, pod wpływem podatności wywołuje atopię. Zachorowania rosną – szczególnie w uprzemysłowionych krajach i dotykają osoby w różnym przedziale wiekowym, w tym niemowlęta.

Reklama

Spis treści:

  1. Występowanie AZS
  2. Procesy patologiczne
  3. Profilaktyka i leczenie
  4. Zwiększenie intensywności terapii
  5. Inne opcje terapeutyczne

Wśród dermatoz diagnozowanych u dzieci najczęściej spotykane jest atopowe zapalenie skóry (AZS), którego występowanie określa się na poziomie 10%-20% już w pierwszej dekadzie życia, kiedy to zauważa się na skórze niemowlęcia rumieniowo złuszczające się ogniska zazwyczaj wywołujące silny świąd. Miejsca, w których najczęściej pojawiają się zmiany, to twarz, ramiona, podudzia, główka oraz okolica pieluszkowa. Z uwagi na fakt, że jest to choroba immunologiczna, zaostrzenia wywołane mogą być różnymi czynnikami – zmianą wilgotności powietrza, stresem, środkami pielęgnacyjnymi [1].

AZS jest schorzeniem o charakterze przewlekłym, co oznacza jego wieloletni przebieg, jednak w większości przypadków choroba słabnie wraz z wiekiem, a same objawy staja się coraz łagodniejsze. Niemniej w części przypadków nasilenie objawów pozostaje na stałym poziomie, co zwiastuje AZS o ciężkim przebiegu, jak również sugerować może wzmożone ryzyko pojawienia się alergii pokarmowej czy astmy [1].

Występowanie AZS 

AZS jest jednostką chorobową, która ujawnić się może na każdym etapie życia człowieka niezależnie od wieku. Statystyki wykazują zachorowalność na AZS u dorosłych na poziomie 2-8%. Dane, jakie posiadają lekarze specjaliści, wskazują na umiarkowany przebieg choroby u 25% chorych pomimo tego, że w zasadzie nie ma w chwili obecnej definicji, która określałaby, czym jest właściwie schorzenie o ciężkim przebiegu. Diagnozuje się je zazwyczaj na podstawie objawów – ich lokalizacji, rozległości, objawów towarzyszących oraz wpływie, jaki owe przypadłości mają na jakość życia danego człowieka [1].

Ostatnie lata przyniosły 2-, 3-krotny wzrost liczby zachorowań szczególnie w krajach uprzemysłowionych, co w perspektywie stanowi pierwszy krok w, całożyciowym niekiedy, marszu alergicznym [3].

Procesy patologiczne 

Wystąpienie choroby i jej przebieg warunkowane są głównie przez czynniki immunologiczne, jednak czynniki niezwiązane z reakcjami alergicznymi także odgrywają znaczącą rolę.

Jednym z uwarunkowań są geny. Wykazano bowiem w badaniach prowadzonych na bliźniętach współistnienie zachorowań – w około 80% przypadków bliźniąt monozygotycznych (jednojajowych) i 30% u bliźniąt dizygotycznych (dwujajowych). AZS zalicza się więc do grupy schorzeń dziedziczonych polegających na przejmowaniu od przodków predyspozycji do wystąpienia atopii pod wpływem czynników środowiskowych oraz osobniczych [2].

AZS stanowi skomplikowaną jednostkę chorobową, która jest wypadkową interakcji gen–gen oraz gen–środowisko. Problem stanowią głównie 2 grupy genów: kodujące białka strukturalne naskórka oraz kodujące główne elementy układu immunologicznego [3].

Innym czynnikiem, sprzyjającym rozwojowi AZS, są zaburzenia ze strony układu immunologicznego z tendencją do wytwarzania się IgE-zależnej nadwrażliwości na określone antygeny. Efektem tego pojawia się miejscowe obniżenie odporności na infekcje bakteryjne oraz wirusowe, co sprzyja namnażaniu się patogenów czy drobnoustrojów [2].

Defekt bariery naskórkowej to objaw stwierdzany u pacjentów z AZS, który uwarunkowany jest genetycznie, a jego charakterystyczną cechą są nieprawidłowości obecne zarówno w składzie, jak i funkcjach naskórka. Nadmierna utrata wody, suchość skóry, podniesiona wrażliwość na nieswoiste bodźce drażniące, będące wynikiem defektów, sprzyjają rozwojowi zapalenia [2].

Atopowe zapalenie skóry u dziecka, fot. panthermedia

Nie bez znaczenia pozostają czynniki psychosomatyczne, gdyż jak wynika z obserwacji, sytuacje postrzegane jako trudne i wywołujące stres stanowią przyczynę zaostrzenia się objawów chorobowych. Dlaczego tak się dzieje? Podczas przeżywania stresu dochodzi do rozregulowania środowiska cytokin, co może być sprzyjające dla pobudzenia limfocytów Th2 oraz zmniejszeniu odporności na potencjalne infekcje naskórka [2].

Profilaktyka i leczenie 

W związku z brakiem zwalidowanych metod diagnostycznych diagnoza nie jest łatwa do zweryfikowania, a co więcej – ciężkie staje się monitorowanie przebiegu procesu leczenia. Protokół profilaktyczno-terapeutyczny oparty jest głównie na edukacji i przekazywaniu informacji i wiedzy dotyczącej właściwej pielęgnacji skóry, odpowiednim jej oczyszczaniu i utrzymaniu. Terapia natomiast na dzisiaj opiera się na emolientach oraz miejscowym stosowaniu glikokortykosteroidów. W toku leczenia włącza się także czasami inhibitory kalcyneuryny, kiedy objawy się zaostrzają lub jeśli lekarz spotyka się z postacią aktywną i rokującą pogłębienie się schorzenia i stanów zapalnych. U dzieci, w sytuacji pojawienia się ciężkiej postaci AZS, rekomendowane jest stosowanie mokrych opatrunków, fototerapii oraz leczenia immunosupresyjnego, ogólnoustrojowego [1].

Standardy postępowania medycznego w toku AZS nie są jasne i dookreślone, stąd wszelkie zmiany i modyfikacje leczenia są warte rozważenia w przypadku braku poprawy – np. po 14 dniach stosowania miejscowo glikokortykosteroidów (GKS) [1].

Niemniej lekarze muszą mieć odniesienie do konkretnej procedury czy toku postępowania, by poprowadzić leczenie u danego pacjenta. Aktualnie istnieje około 20 skal, które uwzględniają różne aspekty choroby. Najpopularniejsze z nich to SCO-RAD (Scoring Atopic Dermatitis Index) i EASI (Eczema Area And Severity Index) [2].

Zwiększenie intensywności terapii 

W standardowym postępowaniu terapeutycznym bardzo ważna jest odpowiednia higiena skóry i zasady jej pielęgnacji, unikanie alergenów oraz wszelkich czynników mogących podrażnić miejsca zmienione chorobowo. Dodatkowo stosuje się, przez co najmniej 3 tygodnie, substancje kortykosteroidowe oraz inhibitory kalcenuryny albo crisaborolu (na chwilę obecną niedostępny w Polsce). Jeśli jednak po 3 tygodniach, pomimo zastosowania wyżej wymienionych środków, nie ma poprawy, a swędzenie się nasila, konieczne jest zintensyfikowanie terapii. Zwykle najbardziej dokuczliwym objawem, a zarazem sprawiającym najwięcej trudności w opanowaniu, jest właśnie świąd, który staje się przyczyną zaburzeń snu, złości, poczucia bezsilności, zmniejszonej samooceny, lęku czy nawet depresji. Zazwyczaj stosuje się wówczas hydroksyzynę oraz leki przeciwhistaminowe II generacji, jednak na teraz medycyna nie zna jeszcze odpowiedzi na pytanie o skuteczność w kontekście działania przeciwświądowego [1].

U pacjentów, którzy nie czują ulgi po zastosowaniu leczenia miejscowego, a dotychczas stosowany protokół nie przyniósł pozytywnych efektów, zasadne staje się zastosowanie cyklosporyny A, metotreksatu, azatiopryny, GSK oraz systemowo fototerapii [2].

Inne opcje terapeutyczne 

Obok mokrych okładów, GSK, fototerapii czy leczenia immunosupresyjnego poszukuje się innych rozwiązań, które mogą przynieść pomoc osobom (szczególnie dzieciom), w radzeniu sobie z AZS. W przypadkach najtrudniejszych, kiedy inne metody leczenia okazały się niewystarczające, podawany jest interferon, dożylne immunoglobuliny oraz leki biologiczne. Dla przykładu można tutaj podać dupilumab jako pierwszy lek biologiczny stosowany u dorosłych – jego zadaniem jest blokowanie funkcji receptora dla interleukiny-4 i interleukiny-13. Jak wykazują dotychczasowe badania, wykazuje on wyższe bezpieczeństwo w stosunku do leków immunosupresyjnych [1].

Immunoterapia swoista jest dedykowana pacjentom, u których udokumentowano IgE-zależną alergię na alergeny pochodzące z powietrza, która wyraża się ekspresyjną formą pod postacią objawów alergicznych. Metoda ta jednak jest adekwatna dla pacjentów powyżej piątego roku życia – wynika to z faktu, że odpowiedź immunologiczna może być zaburzona z powodu szczepionek czy przewlekle prowadzonego leczenia [2].

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • [1] A. Lis-Święty, D. Milewska-Wróbel: Atopowe zapalenie skóry o ciężkim przebiegu u dzieci: dylematy terapeutyczne. „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2018, nr 14(4), s. 376–380.
    [2] M. Millan, J. Mijas: Atopowe zapalenie skóry – patomechanizm, diagnostyka, postępowanie lecznicze, profilaktyka. „Nowa Pediatria” 2017, nr 21(4), s. 114-122.
    [3] T. Bieber: Atopowe zapalenie skóry. „Dermatologia po dyplomie” 2010, t. 1, nr 4, s. 17.

Kategorie ICD:


Reklama
(0)
Komentarze