Zaloguj
Reklama

Kiła – groźna choroba przenoszona drogą płciową

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • Mroczkowski T, Choroby przenoszone drogą płciową, wyd. Czelej, Lublin 2006
    Cianciara J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, wyd. Czelej, Lublin 2012

Kategorie ICD:


Kiła – groźna choroba przenoszona drogą płciową
Fot. panthermedia
(0)

Jest znana od setek lat i pod wieloma nazwami: choroba francuska, choroba polska (tak nazywano ją w Rosji), franca czy syfilis. To właśnie z tą ostatnią nazwą wiąże się legenda dotycząca powstania choroby. Włoski lekarz i poeta opisał historię pasterza o imieniu Syfilus. Człowiek ten przeciwstawił się bowiem woli greckiego boga zdrowia – Apolla, za co ten ukarał go zachorowaniem na kiłę. W dzisiejszych czasach podejście do tej choroby jest znacznie mniej romantyczne, niż we włoskim poemacie. Wiadomo bowiem, że jest to wyjątkowo groźne schorzenie i może doprowadzić do trwałych powikłań. 

Kiła – skąd się bierze?

Kiła zaliczana jest do chorób ogólnoustrojowych. Odpowiedzialna za jej rozwój jest bakteria o nazwie krętek blady. Są to wysoce patogenne drobnoustroje, które wykształciły sprytne mechanizmy obrony przed ludzkim układem odpornościowym, co znacznie komplikuje przebieg leczenia. Krętki żyją wyłącznie w ludzkim organizmie dlatego nie ma możliwości zarażenia się  chorobą poprzez kontakt z jakimś przedmiotem czy drogą kropelkową. Bezpośrednia transmisja patogenu ma miejsce podczas stosunku seksualnego. Co niezwykle istotne bakteria znajduje się w wydzielinach błon śluzowych, a nie na przykład wyłącznie w nasieniu. Dlatego nawet przerywany stosunek płciowy może doprowadzić do zakażenia partnera/partnerki. Niezwykle duża inwazyjność krętka bladego stwarza ryzyko zakażenia się kiłą nawet podczas pocałunku w przypadku, gdy zmiany kiłowe obecne są w jamie ustnej lub gardle osoby chorej!

Objawy i postaci kiły

Prezentacja objawów u chorego zależy od czasu, jaki upłynął od zakażenia. Dlatego też wyróżnia się kilka podstawowych okresów kiły. Wyróżniamy:

  • kiłę I okresu (pierwszorzędową) – gdy nie minęło więcej niż 9 tygodni od zakażenia,
  • kiłę II okresu wczesną (drugorzędową) – 9-16 tygodni od zakażenia,
  • kiłę II okresu późną – 16 tygodni do 2 lat od zakażenia,
  • kiłę III okresu (kiła trzeciorzędowa, kiła późna)  – powyżej 2 lat od zakażenia.

Kiła pierwszorzędowa – objawy

Kiła pierwszorzędowa charakteryzuje się występowaniem tak zwanego owrzodzenia pierwotnego, które powstaje w miejscu wniknięcia krętka bladego do organizmu. Najczęściej są to narządy płciowe, ale także szyjka macicy, wargi ust, czy tylna ściana gardła. Samo owrzodzenie pierwotne przyjmuje zwykle formę pojedynczego, owalnego lub okrągłego owrzodzenia. Jego podstawa jest twarda, brzegi delikatnie uniesione powyżej poziomu skóry. W przypadku błon śluzowych jamy ustnej niekiedy przypomina aftę, jednak charakterystyczna jest wspomniana twarda podstawa zmiany. Po upływie kilku tygodni owrzodzenie zanika samoistnie, dlatego w przypadku nieuświadomionych pacjentów nie wzbudza ono niepokoju. Niestety niemal w 50% przypadków zmiana pierwotna nie przyjmuje charakterystycznej formy. Choroba może wręcz nie wykazywać początkowych objawów, a kiła pierwszorzędowa przebiega wówczas zupełnie bezobjawowo.

Kiła II okresu – objawy

Kiła II okresu występuje w momencie, gdy krętek blady od dłuższego czasu krąży w krwioobiegu i przedostaje się do wszystkich narządów naszego ciała. Jego specyficzna budowa sprawia, że ludzki układ immunologiczny nie jest w stanie zidentyfikować patogenu, dlatego zwykle krętek namnaża się bez przeszkód. Pierwszym objawem kiły drugorzędowej jest zwykle wysypka na kończynach i tułowiu. Ma ona charakter drobnych plamek. Podobnie jak w przypadku zmiany pierwotnej osutka zanika samoistnie, zwykle po 2-3 tygodniach. Charakterystyczne są jednak jej cykliczne nawroty, na przykład raz na dwa-trzy miesiące.  Do innych objawów kiły II okresu wczesnej należą: angina, łysienie, powstawanie zmian przypominających afty na błonach śluzowych jamy ustnej, chrypka w przypadku powstawania owrzodzenia w okolicach krtani. Do objawów, które powinny wzbudzić szczególny niepokój należy uogólnione powiększenie węzłów chłonnych. Pojawić się również może przetrwała gorączka, zwykle nie przekraczająca 38 stopni Celsjusza. Pacjenci niekiedy skarżą się również na gorsze samopoczucie, zgłaszają bóle głowy, stawów – dotyczy to jednak znikomego procenta pacjentów. Częstość tych dolegliwości wzrasta z czasem od zakażenia.

Kiła III okresu – objawy

W przypadku, gdy pacjent nie zostanie właściwie zdiagnozowany lub nie zgłosi się do lekarza po pomoc (objawy są na tyle niespecyficzne, że czasem nie wzbudzają niepokoju u pacjentów) dochodzi do rozwoju kiły III rzędowej. Jest ona czasem nazywana kiłą „starą” ze względu na fakt, ze rozwija się minimum 2 lata od zakażenia, a najczęściej nie szybciej niż w okresie 5 lat. Manifestuje się ona w przypadku około 30% pacjentów, a  jej przebieg może być bardzo ciężki. Zwykle rozpoczyna się ona od występowania wysypki. Zmiany skórne mają jednak charakter pełzający i wrzodziejący. Są często bardzo bolesne i ciężkie do leczenia. W dodatku pojawiają się groźne powikłania choroby. Wyróżniamy tu na przykład kiłę sercowo-naczyniową. Nazywamy tak zespół objawów wynikający z uszkodzenia przez krętka mięśnia sercowego i ścian naczyń. Pacjenci zgłaszają łatwą męczliwość, bóle zamostkowe. Niektórzy umierają w wyniku zawału (w przypadku zajęcia naczyń wieńcowych) albo pęknięcia tętniaków! Niemniej groźną postacią kiły starej jest kiła układu nerwowego. Pojawia się zwykle później, po upływie kilkunastu lat od zakażenia, a jej objawy są nieprzewidywalne. Dochodzić może do porażeń mięśni, utraty mowy, słuchu, wzroku, zaburzeń czucia. Pacjenci tacy w pierwszej chwili diagnozowani są w kierunku takich chorób jak udar mózgu, a w przypadku osób młodszych podejrzewani są o rozwój chorób neurodegeneracyjnych: stwardnienia rozsianego czy stwardnienia zanikowego bocznego.

fot. panthermedia

Inne postaci kiły – kiła wrodzona

Niezwykle niebezpieczną postacią kiły jest kiła wrodzona. Do jej rozwoju dochodzi, gdy kobieta chorująca na kiłę zachodzi w ciążę. Krętki blade wraz z krwią pępowinową dostają się do rozwijającego się płodu wyrządzając wielkie szkody. Po porodzie większość objawów manifestuje się zanim dziecko ukończy 2. rok życia. Ciało noworodka pokryte jest zwykle pęcherzykami, nadżerkami. Kości długie dziecka (czyli na przykład udowa lub ramienna) są uszkodzone i zniszczone, uniemożliwiając mu wykonywanie ruchów (tak zwane porażenie rzekome).  Charakterystyczne jest również występowanie „triady Hutchinsona”. Jest to zespól objawów, na który składają się:

  • zmiany zębowe (zęby Hutchinsona),
  • zapalenie rogówki,
  • głuchota związana z uszkodzeniem nerwów słuchowych.

Leczenie kiły

Leczenie kiły jest najskuteczniejsze w jej wczesnych postaciach. Zwykle stosuje się kombinacje różnego rodzaju antybiotyków. W przypadku kiły wczesnej zwykle są to penicyliny albo leki takie jak: doksycyklina, tetracyklina czy erytromycyna. Kiła II okresu i późniejsze są wyjątkowo oporne na leczenie. Zwykle pierwsze próby pozbycia się bakterii opierają się na długotrwałym podawaniu dużych dawek penicyliny. Niestety tego rodzaju leczenie może doprowadzić do rozwoju niepożądanych skutków ubocznych, które ujawniają się jako dwa charakterystyczne zespoły:

  • Zespoł Hoigne – pojawia się zwykle w trakcie podawania penicyliny. U pacjenta występuje silne uczucie niepokoju, omamy słuchowe lub wzrokowe, rzadziej napady drgawkowe, czasem agresywne zachowanie. Niekiedy szybko postępujący zespół Hoigne doprowadza do rozwoju wstrząsu anafilaktycznego.
  • Odczyn Jarisha-Herxheimera-Łukasiewicza – dotyczy większości chorych z kiłą wczesną, w kile późnej występuje znacznie rzadziej. Po upływie około 6 godzin od podania penicyliny (domięśniowo lub dożylnie) i około 24 godzin od podania doustnych leków przeciwprątkowych pojawia się wysoka gorączka (czasem nawet powyżej 41 stopni Celsjusza), dreszcze, przejściowe nasilenie zmian kiłowych, sinica. Objawy zwykle ustępują po upływie doby, nie pozostawiając żadnych następstw.
(0)
Reklama
Komentarze